پایگاه تاریخ تطبیقی

تاریخی بصیرت افزا

پرسش از استاد | قیام مختار

پرسش شما: آیا قیام مختار مورد تأیید امام سجاد(ع) بوده است؟

 

پاسخ استاد: این‌که گفته شده است حرکت مختار مورد تأیید ائمه(علیهم‌السلام) بوده، سؤال می‌شود مگر ائمه(علیهم‌السلام) چه حرکتی را تأیید می‌کنند؟ لشکریان مختار به‌دنبال چه‌ چیزی بودند و میخواستند چه کاری انجام دهند؟ اگر هدفِ پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و ائمه اطهار(علیهم‌السلام) معلوم شود، در این صورت میتوان مختار را ارزیابی کرد.

علاوه بر این، برای ارزیابی حرکت مختار باید شخصیت‌های آن زمان را مورد شناسایی قرار داد و حال آن‌که تاریخ، زیاد متعرض آن‌ها نشده است. از طرف دیگر، در این تلاطم سیاسی، شخصیتی مثل ابراهیمبنمالک اشتر با مختار است؛ اما یک‌مرتبه علیه مختار حرکت میکند.

چرا این تلاطمها وجود دارد؟ کسانی که شیعه اهل‌بیت(علیهم‌السلام) هستند، موج و تلوّن در آن‌ها وجود نداشته و دارای ثبات قدم هستند: «کالجبل الراسخ لا تُحَرِّکُه العَواصف»(منهاج البراعة، ج15، ص65)؛ مثل کوه پایداراند و تندبادها آن‌ها را تکان نمی‌دهد.

این روایت علی(علیه‌السلام) در باب ایمان و عقاید و مسائل بصیرتی است؛ والّا در باب کشته شدن، خیلی از این افراد، مؤمن نبودند. نه‌تنها چنین اشخاصی، بلکه افرادی در شام و در رکاب یزید آن‌قدر مقاومت میکردند تا این‌که کشته میشدند.

«لا تحرکه العواصف» یعنی تندبادهای تغییر نگرش و فکر، او را از پا در نمیآورد؛ چون اعتقادش بنیان و ریشه دارد «کشجرة طیبة أصلُها ثابتٌ و فرعُها فی السماء»(ابراهیم/24). افراد مذکور هم اگر شیعه ناب بودند، تغییر خطوط و عقیده نباید در آن‌ها راه پیدا می‌کرد.

حال سؤال این است که حرکت این افراد به ضرر بود یا به نفع؟ باید دید که نفع و ضرر در چه چیزی است. یک نفعی که داشت، این بود که تعدادی از نیروهای طرف مقابل را از بین برد. شاید این شعر مناسب این‌جا باشد:

ز هر طرف که شود کشته/ سود، سود اسلام است

عبیداللهبنزیاد در همین درگیری‌ها به درک واصل شده است. او فردی بود خیلی چموش و زیرک و در شیطنت و طراحی، خیلی قوی بود. با زیرکی و طراحی وارد کوفه شد و توانست بر اوضاع مسلط شود. وقتی اقدامات عبیدالله مورد مطالعه قرار میگیرد، گویا شیطان از او درس می‌گیرد! عبیدالله بود که نفوذی فرستاد و قضیه مسلم را در کوفه جمع کرد. بالأخره چنین شخصی در همین درگیری‌ها نابود شد و همین طور امثال عبیدالله. ضرر این درگیری‌ها هم عبارت بود از هرج‌ومرج و آشوب.

با این دیدگاه، مختار و کسانی که اطراف او هستند، از شیعیان ناب نیستند. این افراد، مؤمن و شیعه ناب نبوده و در موضع‌گیری تزلزل دارند؛ فلذا حرکت آن‌ها هم نمیتواند مورد تأیید حضرت سجاد(علیه‌السلام) باشد.

اگر هم برای حرکت مختار تعریفی وارد شده، یک تعریف معمولی هست؛ چون اگر امام سجاد(علیه‌السلام) در مورد کشته شدن عمرسعد و عبیدالله چیزی بیان نکند، مردم میگویند لابد آن‌ها بر حق بوده‌اند؛ یا اگر حضرت علیه مختار حرفی بزند، مردم می‌گویند: شاید قَتَله امام حسین(علیه‌السلام) بر حق بودند؛ لذا حضرت نمیتواند بگوید که این حرکت را قبول ندارد.

منبع: جلسه پنجاه و نهم تاریخ تطبیقی استاد مهدی طائب(1395/11/06)

نظرات: (۰) هیچ نظری هنوز ثبت نشده است
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی
پایگاه تاریخ تطبیقی

پایگاه تاریخ تطبیقی

تاریخی بصیرت افزا

تاریخ‌تطبیقی، با تطبیق وقایع روز با گزاره‌های تاریخی، بسیاری از پیچیدگی‌ها و ابهامات را حل کرده و از مطالعه دقیق، هوشمندانه، عالمانه و تحلیلی تاریخ، بصیرت لازم را برای درک عمق مسایل جاری و پیش رو به دست می‌دهد. سایت تاریخ‌تطبیقی برای عمل به چنین رسالتی به دستور و با پشتیبانی استاد مهدی طائب که در سال‌های اخیر با این رویکرد منشأ تحول در مباحث تاریخی بوده‌اند راه اندازی شد که علاقمندان فرهیخته بتوانند نمونه‌های عینی این نگاه به تاریخ را همراه با آثار و نتایج آن به دست آوردند. دروس‌استاد، نگاه‌های همسو به دانش‌تاریخ با الگوگیری صحیح از مباحث‌تاریخی قرآن‌کریم، حضرات معصومین علیهم‌السلام و بزرگانی چون امام‌خمینی (رحمت‌الله‌علیه) و رهبر معظم انقلاب(حفظه‌الله) در قالب مقاله، یادداشت، مصاحبه و گزارش بر روی این سایت برای علاقمندان قابل دسترس است.